“Çoklu krizler çağından yaşam hakkı” başlıklı yazıda şiddeti besleyen en temel üç unsurdan bahsetmiştim. Bu yazıda da bu şiddet unsuru olarak ifade edilen toplumsal çürümeyi değerlendireceğim.

Toplumsal çürüme, bir toplumun yalnızca ekonomik veya siyasi değil, etik ve vicdani kolonlarının çökmesi durumudur. Bu, şiddetin bir istisna olmaktan çıkıp normal hale geldiği, adalet duygusunun yerini güçlü olanın keyfiyetine bıraktığı bir aşamadır.

Toplumsal çürümeyi daha derinlemesine bir sistem hatası olarak ele alabiliriz.

Cezasızlık kültürü: Hukukun görünmezliği

Toplumsal çürümenin en net belirtisi, hukukun caydırıcılığını yitirmesidir. Bir suç işlendiğinde toplumun genel refleksi Cezasını çekecek yerine Bir yolunu bulup çıkar oluyorsa, artık adalet mekanizması işlevini yitirmiştir.

İstanbul Sözleşmesi gibi koruyucu kalkanların geri çekilmesi veya 6284 sayılı kanunun uygulanmasındaki gevşeklik, potansiyel faillere hukuki boşluk müjdesi verir.

Suçlunun ödüllendirildiği veya cezasız kaldığı bir ortamda, toplumun geri kalanı ‘Neden doğruyu yapayım ki’ sorusunu sormaya başlar. Bu da kolektif ahlaki çöküşü getirir.

Şiddetin sıradanlaşması ve empati kaybı

Çürüme, şiddetin artık haber değeri taşımadığı noktada derinleşmeye başlıyor. Örneğin, Sosyal medyada bir cinayet veya işkence videosunun hemen ardından bir yemek tarifine geçilmesi, bireyin vahşete karşı bağışıklık kazandığını gösteriyor.

Sistemin en tepesinden gelen sert dil ve kutuplaşma, aşağıya doğru güçlünün zayıfı ezdiği bir modele dönüşüyor. Hayvana uygulanan şiddetle kadına uygulanan şiddetin aynı kökten beslenmesi, yaşamın kutsallığına olan saygının tamamen yitirilmesidir.

Şiddeti durdurmak yerine telefonla kaydetmek veya kim haklıydı tartışmasına girmek, çürümenin bireydeki yansıması olarak açıklanabilir.

Değerler sisteminin metalaşması ve yozlaşma

Ekonomik krizle birleşen toplumsal çürüme, ahlaki değerlerin yerine kısa yoldan güç sahibi olma arzusunu koyar.

Emeğin, eğitimin ve dürüstlüğün para etmediği bir düzende; kaba kuvvet, kurnazlık ve dayı bulma güç göstergesi olur ve bu durum toplumun zihinsel haritasını bozar

Gençlerin adalete ve liyakate inanmadığı bir ülkede, toplumsal aidiyet hissi biter. Herkesin sadece kendi başının çaresine bakmaya çalıştığı yerde toplum kalmaz, bir arada gibi görünen bireyler kalır.

Bu karanlıktan çıkış, yalnızca yasalarla değil, topyekûn bir zihniyet değişimiyle mümkündür. Suçun şahsiliği ve cezanın kaçınılmazlığı ilkesi, hiçbir istisna (siyasi yakınlık, ekonomik güç vb.) tanımadan uygulanmalıdır. Çürümeye karşı kadın örgütleri, hayvan hakları savunucuları ve sivil toplum, bireyleri yaşam hakkı ortak paydasında birleşmelidir.

Nefret söylemini ve "erk"eklik krizini besleyen dili hem medyada hem de eğitimde kökten reddetmek, empatinin yeniden inşası için şarttır. Eşitlik sözlüğü olarak ifade edebileceğimiz dili değiştirmek üzere toptan çalışma başlatılmalıdır.

Toplumsal çürüme bir ihmaller zinciridir ve bu zinciri kırmak, şiddeti besleyen her türlü sessizliğe son vererek, yaşamı savunmayı temel siyaset haline getirmekten geçiyor.