Iran Haberleri - Son Dakika Iran Haber Güncel Gelişmeler

Trump, İran'a karşı ekonomik savaş ilan etti

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'a bir anlaşma yapma fırsatını kendisinden başka kimsenin vermediğini savundu. İran'ın bu fırsatı değerlendiremediğini kaydeden Trump, "Bu nedenle bugün, herhangi bir ülkeye karşı şimdiye kadar uygulanmış en ezici ekonomik operasyonu ilan ediyorum. Bu, eşi benzeri görülmemiş ölçekte ekonomik savaş ve izolasyon olacak." ifadelerini kullandı. Trump, İran donanmasının yok edildiğini, hava kuvvetlerinin imha edildiğini, askeri fabrikalarının enkaz halinde olduğunu, para biriminin değersiz ve ülkenin pamuk ipliğine bağlı durumda olduğunu öne sürdü. ABD Başkanı Trump, şöyle devam etti: "Bugün ayrıca, finans kuruluşlarının, şirketlerin, havalimanlarının veya devlet kurumlarının İran'a herhangi bir tür can simidi sağlamasına izin veren herhangi bir ülkenin de muazzam ekonomik sonuçlarla karşı karşıya kalacağını ilan ediyorum. Petrol kaçakçılığı, swap hatları, nakit transferleri, döviz büroları, gemi sicilleri, paravan şirketler, bunların hepsinin derhal sonlandırılması gerekiyor. Kim olduğunuzu biliyorsunuz." İran tehdidini izole etmek ve yenilgiye uğratmak için tüm müttefiklerin ABD'nin yanında durmasına ihtiyaç olduğunun altını çizen Trump, İran'ın köşeye sıkıştığını ve bu tarihi önlemlerin ülkenin "dünya genelinde terör yayma kabiliyetlerini" felce uğratacağını ifade etti. ABD'NİN STRATEJİSİ İŞE YARAR MI? ABD Başkanı Donald Trump'ın İran konusunda elindeki askeri seçenekler sınırlı bu nedenle ekonomik baskıyı artırma yöntemini seçti. Amerikan New York Times gazetesinde yayımlanan analizde İran'ın ABD'nin ekonomik baskısına ne kadar dayanabileceği mercek altına alındı. Çin gibi İran'dan petrol satın alan ülkelere yaptırım uygulanmaya başlanabileceğine veya finansal işlemlere ilişkin ilave cezalar uygulanabileceğine dikkat çekildi. 1979'DAN BERİ ABD YAPTIRIMLARI VAR Gazete bu önlemlerin ne kadar işe yarayacağını şüpheli olduğu yorumuna yer verdi. İran'ın, 1979'dan beri ABD yaptırımları altında olduğu hatırlatıldı. İran'ın ekonomisinin ABD'den gelen baskıyla şekillendiğinin altı çizildi. İran'ın ABD'nin yaptırımlarını Çin ve Rusya'ya ucuza petrol satarak aşmaya çalıştığına vurguda bulunuldu. Çin'in İran'dan satın aldığı petrolü, ABD yaptırımlarının kıskacına girmeyecek küçük rafinerilerde değerlendirdiği belirtildi. İran'ın petrolünü satabilmek için kaçakçılık ağlarını genişleterek gölge bir filo oluşturduğu da hatırlatıldı. Petrolü mal karşılığında takas ederek sanayi sektörünü geliştirdiği, ithalatını ve dolar kullanımını ise büyük ölçüde azalttığı belirtildi. Savaş ve Amerikan ablukasından bu yana İran'ın, petrolünün bir kısmını kara ve demir yoluyla naklettiğine de dikkat çekildi. "İRAN, ATEŞKES DÖNEMİNDEN FAYDALANDI" İran'ın Haziran ayında Amerika Birleşik Devletleri ile mutabakat zaptı imzalandıktan sonraki sakin dönemi de titizlikle değerlendirdiği belirtildi. İran'ın abluka öncesinde boğazın dışında satmaya hazır beklettiği petrolü bulunduğuna dikkat çekildi. Mutabakat zaptının hemen ardından İran'ın 80 milyon varil petrol ihraç ederek depolama üzerindeki baskıyı hafiflettiği vurgulandı. İran'ın yükselen petrol fiyatları sayesinde, bu yılki petrol satışlarından öngörülenden daha çok gelir elde ettiğinin de altı çizildi. Bu veriler dikkate alındığında ABD'nin öngördüğü gibi İran'ın ekonomisindeki çöküşten dolayı teslim olmasının zor olduğu vurgulandı. İran uzmanı Veli Nasr'a göre İran için seçenekler tam teslimiyet ile sonuna kadar mücadele arasında değişiyor. Nasr, "Onlar, daha iyi bir anlaşma elde etmenin tek yolunun, şimdiki bedelleri göze alıp küresel ekonomiyi ve Trump'ı köşeye sıkıştırmak olduğuna inanıyorlar." dedi. 60 GÜNLÜK SÜRE SONA ERMİŞTİ İran ile ABD arasında savaşı sona erdirmek amacıyla 17 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptı, taraflara nihai bir barış anlaşmasına varabilmeleri için 60 gün süre tanıyordu. Mutabakat, İran'ın nükleer programı ve ABD yaptırımlarını kapsayacak daha geniş bir anlaşma için müzakere süreci öngörüyordu. Ancak anlaşma, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticareti açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle kısa sürede çözülmeye başlamıştı. Sürenin sona ermesinin ardından ABD, geçici ateşkes anlaşmasının süresini uzatmayacaklarını duyurmuştu.

ABD ordusu İran'ı vurdu, Tahran misillemeyle karşılık verdi

ABD ordusu, taraflar arasındaki ateşkese rağmen yeniden başlayan çatışmaların altıncı gününde düzenlediği saldırıların, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda "masum denizcileri tehdit etme gücünü zayıflatmak" amacıyla yapıldığını, ülkenin çeşitli bölgelerine altı saat süren yoğun bir saldırı dalgası düzenlediğini ifade etti. İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf ise devlet medyasına yaptığı açıklamada, ülkeye fayda sağlamayan anlaşmalara bağlı kalmaları için bir neden olmadığını söyledi. Kalibaf, İran'ın ulusal güvenliğinin Hürmüz Boğazı'nda "İran'ın kendi düzenlemelerini" sürdürmesine bağlı olduğunu ifade etti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), son saldırılarda İran'ın Bandar Abbas liman kenti ile Büyük Tunb Adası da dahil olmak üzere çeşitli bölgelerdeki komuta merkezleri, hava savunma sistemleri ve kıyı gözetleme tesislerinin hedef alındığını açıkladı. İran'dan misilleme saldırıları İran devlet medyası ise ülkenin çeşitli yerlerinden patlama sesleri duyulduğunu ve başkent Tahran'da hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini bildirdi. Saldırıların ardından İran Körfez’in diğer kıyısına misilleme saldırıları düzenlerken ABD'nin Körfez'deki müttefiklerinden de açıklamalar geldi. Kuveyt ordusu insansız hava araçlarıyla düzenlenen saldırıları engellediğini duyururken, Bahreyn İçişleri Bakanlığı vatandaşlara sakin olmaları ve en yakın güvenli bölgeye gitmeleri çağrısında bulundu. İran ordusu ayrıca son saldırı dalgasında Ürdün'deki ABD'ye ait haberleşme sistemleri ile yakıt depolama tesislerini de hedef aldığını açıkladı. Bunun yanı sıra ABD, çarşamba günü Curaçao bayraklı ve yük taşımayan bir petrol tankerini ateş açarak etkisiz hale getirdi. CENTCOM, tankerin İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını ihlal ederek abluka altındaki bir limanına doğru ilerlemeye çalıştığını öne sürdü.

ABD’nin İran’a düzenlediği saldırılarda 14 kişi öldü, 78 kişi de yaralandı

ABD’nin İran’a yönelik saldırıları ikinci günde de devam etti. İran Sağlık Bakanlığı, ABD güçlerinin son iki günde ülkenin beş kentine saldırdığını belirterek, saldırılarda 14 kişinin hayatını kaybettiğini, 78 kişinin de yaralandığını açıkladı. "Ticari gemilere yönelik saldırılara misilleme" ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırı kabiliyetini daha da zayıflatmak amacıyla gerçekleştirilen son saldırıların askeri altyapıyı hedef aldığı belirtilerek, "ABD güçleri; bu kapsamda hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme unsurları, füze ve insansız hava aracı (İHA) depoları, donanma unsurları ve kıyı şeridindeki askeri lojistik altyapısı da dahil olmak üzere İran’a ait yaklaşık 90 noktayı vurdu" denildi. Açıklamada, ABD ordusunun önceki gece de aralarında İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait 60'tan fazla hücumbotun bulunduğu yaklaşık 80 askeri hedefi vurduğu hatırlatıldı. Birbirinin devamı niteliğindeki bu operasyonların, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda 3 ticari gemiyi hedef alarak ateşkesi ihlal etmesine karşı bir misilleme olduğu vurgulandı. Ayrıca, ABD ordusunun Başkomutanın emirleri doğrultusunda her türlü operasyonu icra etmeye hazır olduğu ifade edildi.

ABD, İran'a yönelik petrol yaptırımlarını geçici olarak kaldırdı

Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında gerçekleştirilen ilk görüşmelerin ardından ABD Hazine Bakanlığı tarafından yayımlanan 60 günlük muafiyet kararıyla, İran'ın ham petrol ve petrokimya ürünlerinin üretimi, satışı ve sevkiyatına 21 Ağustos'a kadar izin verildi. Karar kapsamında İran'ın petrolünü ABD doları üzerinden satabilmesinin ve doğrudan ABD'ye ihracat yapabilmesinin de önü açıldı. Müzakerelerde ilk turun ardından muafiyet, bankacılık işlemleri, sigorta ve taşımacılık alanlarında da kolaylıklar sağlarken, İran'ın daha önce yaptırımları aşmak için kullandığı karmaşık ticaret ağlarına olan ihtiyacını da azaltıyor. İran’dan UAEA denetçileri iddiasına yalanlama ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırım muafiyeti karşılığında İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açık tutmayı ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçilerinin ülkeye dönüşüne izin vermeyi kabul ettiğini öne sürdü. İsviçre'de dün gazetecilere konuşan JD Vance da UAEA ile görüşmelerin "bugün bile başlayabileceğini", denetçilerin en geç bu hafta içinde İran'a dönmesini beklediğini söylemişti. ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medya hesabından İran'ın "kapsamlı silah denetimlerini kabul edeceğini" ifade etmişti. Tahran ise UAEA nükleer denetçilerinin kısa süre içinde İran'a döneceği yönündeki açıklamayı yalanladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakei, resmi haber ajansı IRNA'ya yaptığı açıklamada, Tahran'ın nükleer denetimler konusunda "hiçbir yeni taahhütte bulunmadığını" söyledi. Bakei, Birleşmiş Milletler denetçileriyle olası iş birliğinin yalnızca İran Parlamentosu ve Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından belirlenen mevcut prosedürler çerçevesinde yürütüleceğini kaydetti. İran, geçen yaz İsrail ve ABD tarafından bombalanan tesislere UAEA erişimini askıya almış, daha sonra da ülkede kalan son UAEA denetçileri çekilmişti. Hürmüz Boğazı ve Lübnan ateşkesi gündemdeydi Vance, İran ile ilk tur görüşmelerde Hürmüz Boğazı'nın yeniden tam kapasiteyle açılması ve bölgesel ateşkes mekanizmalarının da ele alındığını açıkladı. Katar ve Pakistan'ın ortak açıklamasına göre taraflar, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlamak amacıyla bir "iletişim hattı" kurulması konusunda anlaştı. Ayrıca ABD, İran ve Lübnan arasında, arabulucu ülkelerin kolaylaştırıcılığında bir "çatışmasızlık hücresi" kurulması konusunda da mutabakata varıldığı bildirildi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu mekanizmanın ilk gerçek sınavının Lübnan olacağını söyledi.

İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyurdu

İran devlet televizyonu, Hatemul Enbiya Merkez Karargahı'nın Hürmüz Boğazına ilişkin açıklamasını yayımladı. Açıklamada, ABD'nin imzalanan mutabakatın uygulanmasına yönelik yükümlülüğünü açıkça ihlal etmesi, İsrail'in Lübnan'ın güneyine saldırılarını sürdürerek ateşkesi aralıksız ihlal etmesi ve Lübnan'ın güneyinden çekilmemesi nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın gemi trafiğine kapatılacağı belirtildi. Bunun ABD'nin yükümlülüklerini yerine getirmemesine karşı ilk adım olduğu aktarılan açıklamada, "Saldırganlık devam ederse, düşmanı yükümlülüklerine uymaya zorlamak için daha ileri adımlar planlanacak ve atılacaktır." ifadesine yer verildi. İran-ABD arasında varılan mutabakat İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu. İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti. Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor. Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların, nihai anlaşmaya varılması için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konularda kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.

Küresel piyasalarda ABD-İran etkisi: Borsalar yükseldi, petrol düştü

ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptının ardından, Asya borsalarında alımlar hız kazandı. Japonya'nın Nikkei 225 endeksi pazartesi sabahı işlemlerinde yüzde 5,5 yükselirken, Güney Kore'nin Kospi endeksi yüzde 5,7'ye kadar arttı. Tayvan'ın Taiex endeksi yüzde 2,7 değer kazanırken, Avustralya'nın ASX200 endeksi yaklaşık yüzde 1,5 yükseldi. Günlerdir değer kaybeden altın da son gelişmelerle yükselmeye başladı. Spot altın ons başına yüzde 2 artışla 4.304,11 dolara yükseldi ve 9 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Ağustos vadeli ABD altın kontratları ise yüzde 2 yükselerek 4.325,20 dolara çıktı. ABD'de normal işlem seansları henüz başlamamış olsa da yatırımcıların açılış beklentilerini yansıtan vadeli işlem piyasalarında yükseliş görüldü. S&P 500 vadeli kontratları yaklaşık yüzde 1, Nasdaq Composite vadeli işlemleri ise yüzde 1,8 değer kazandı. Küresel petrol piyasalarının temel göstergelerinden Brent petrolün varil fiyatı da yaklaşık yüzde 4,5 gerileyerek 83,40 doların altına düştü. Petrol fiyatlarındaki düşüşün enflasyon görünümüne ilişkin kaygı duyan merkez bankaları açısından rahatlatıcı olması bekleniyor.

İran, Hürmüz Boğazı'nı kapattı

İran, ABD'in saldırılarını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı'nın petrol tankerleri ve ticari gemiler dahil olmak üzere her türlü gemi trafiğine kapatıldığını açıkladı. İran makamlarından yapılan açıklamada, ABD’nin devam eden eylemleri ve Hormozgan eyaletinin güneyindeki bazı bölgelere yönelik askeri saldırıların başlaması nedeniyle bölgede güvenlik koşullarının ortadan kalktığı belirtildi. Açıklamada, bu gerekçelerle Hürmüz Boğazı’nın tüm gemilere kapatıldığı ifade edildi. İran, boğazdaki her türlü trafiğin hedef alınacağını bildirdi.

ABD'den Hürmüz Boğazı açıklaması: Geçişler ne zaman başlayacak?

CNBC'ye konuşan Enerji Bakanı Wright, enerji alanındaki son duruma ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Boğaz'da yaşanan aksaklıkları "geçici bir kesinti" olarak tanımlayan Wright, "Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, mümkün olan en kısa sürede, en geç bu yaz bir dönemde kesinlikle başlayacak." ifadesini kullandı. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve ABD'nin deniz ablukası İran, ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta ortak saldırılarıyla başlayan savaş sonrasında küresel enerjinin stratejik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatmıştı. Bu kararla petrol fiyatlarında savaş öncesine kıyasla yüzde 65'lere kadar artış görüldü. ABD ile İran arasında 8 Nisan'da varılan ateşkes anlaşması sonrasında Pakistan arabuluculuğunda yapılan görüşmelerde sonuç çıkmayınca ABD Başkanı Donald Trump, 13 Nisan'da İran'a deniz ablukası uygulama kararı almış ve Hürmüz Boğazı'na giriş yapan ve çıkan İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başlamıştı. İran, 17 Nisan'da Lübnan'da ateşkes sağlanması üzerine ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nın İran donanması ile koordinasyon halinde olmak şartıyla ticari gemilerin geçişlerine açık olduğunu duyurmuş ancak ABD'nin deniz ablukasına devam edeceğini duyurması üzerine boğazdan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirdiğini açıklamıştı. ABD, bu süreçte Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda İran'a ait bazı ticari gemilere saldırarak ele geçirmiş İran da buna karşılık Hürmüz Boğazı yakınlarında biri İsrail'le bağlantılı bazı gemilere müdahale ederek el koymuştu.

İran basını: ABD savaş gemisi vuruldu

İran, ABD'ye ait savaş gemisini vurdu. İran ordusundan yapılan açıklamada, "Deniz kuvvetlerinin hızlı uyarıyıla ABD gemilerinin Hürmüz Boğazı'na girmesi engellendi" denildi. İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansının haberinde, "Cask bölgesi yakınlarında deniz trafiğini tehlikeye atan ve Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan ABD donanmasına ait geminin, yapılan uyarılara aldırış etmemesi üzerine 2 füzeyle hedef alındığı" ifade edildi. Haberde, geminin isabet almasının ardından yoluna devam edemediği ve bölgeden uzaklaşmak zorunda kaldığı kaydedildi. İran uyarıda bulunmuştu İran ordusu, ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı'na girmesi halinde saldırı düzenleyeceği uyarısında bulunmuştu. İran ordusunun Birleşik Komuta Başkanı Ali Abdollahi, Reuters'ın yaptığı açıklamada şunları söylemişti: "Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin bizim elimizde olduğunu ve gemilerin güvenli geçişinin silahlı kuvvetlerle koordine edilmesi gerektiğini defalarca söyledik. Herhangi bir yabancı silahlı kuvvetin, özellikle de saldırgan ABD ordusunun, Hürmüz Boğazı'na yaklaşma ve girme niyetinde olması halinde saldırıya uğrayacağı konusunda uyarıyoruz."