Yumurtalık kisti tanısı alan pek çok kadının aklından aynı sorular geçer:
“Tehlikeli mi?”, “Ameliyat gerekir mi?”, “Kanser olabilir mi?”

Bu yazıda yumurtalık kistlerini korkutmadan ama ciddiyetini de kaybetmeden konuşacağız.
Çünkü kist dendiğinde yapılması gereken ilk şey panik değil, doğru bilgiyle değerlendirmedir.

Yumurtalık kisti nedir?

Yumurtalık kisti; yumurtalık dokusu içinde gelişen, çoğu zaman içi sıvı dolu yapılardır.
Üreme çağındaki kadınlarda kistlerin büyük bir kısmı, adet döngüsünün doğal bir parçası olarak ortaya çıkar.

--> Yani her kist bir hastalık değildir.

Ne kadar sık görülür?

Yumurtalık kistleri oldukça yaygındır.
Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %20–30’u, hayatının bir döneminde yumurtalık kistiyle karşılaşır.

Çoğu kadın kist olduğunu rutin bir ultrason sırasında tesadüfen öğrenir.

Burada önemli bir noktanın altını çizelim:

Üreme çağındaki kadınlarda, uygun özellikler taşıyan kistler bazı durumlarda 7–8 cm olsalar dahi ameliyat edilmeden takip edilebilir.

Boyut önemlidir; ama tek başına karar verdirici değildir.

Yumurtalık kistleri ne gibi şikâyetler yapabilir?

Yumurtalık kistleri bazen sessizdir, bazen kendini hissettirir.

En sık görülen şikâyetler:

• Kasık ağrısı
• Adet düzensizliği
• İlişki sırasında ağrı
• Kist çok büyümüşse ele gelen kitle hissi

Ancak şunu bilmek gerekir: Şikâyet olmaması, kistin olmadığı anlamına gelmez.

En sık görülen kist türleri

Fonksiyonel kistler
Yumurtlama süreciyle ilişkilidir. En sık görülen kistlerdir.
Çoğu zaman kendiliğinden küçülür ve kaybolur.

Hemorajik kistler

Kist içine kanama sonucu oluşur.

Ağrı yapabilir ancak büyük bir kısmı zamanla vücut tarafından emilerek küçülür.

“İçinden diş, saç çıkan kist” nedir?

Halk arasında bu şekilde anlatılan kistler, dermoid kistlerdir.
İçlerinde saç, diş, yağ dokusu gibi yapılar bulunabilir.

Genellikle iyi huyludurlar ancak:

• Kendiliğinden kaybolmazlar
• Zamanla büyüyebilirler

Bu nedenle çoğu zaman cerrahiyle çıkarılmaları tercih edilir.

Endometrioma (çikolata kisti)

Endometrioma, halk arasında çikolata kisti olarak bilinir.
Rahim iç tabakasına benzer dokunun yumurtalıkta yerleşmesiyle oluşur.

Bu kistler:

• Ağrılı adetlere
• İlişki sırasında ağrıya
• Gebelik planlamasında zorluklara

neden olabilir ve diğer kist türlerine göre daha dikkatli izlenmelidir.

***MENOPÖZ DÖNEMİNDE VE ERGENLİK ÖNCESİ DÖNEMDE SAPTANAN KİSTLER MUTLAKA DEĞERLENDİRİLMELİDİR

Bu iki dönem, yumurtalık kistleri açısından özel ve hassas dönemlerdir.

Menopoz döneminde ya da ergenlik öncesinde saptanan kistler:

• Hormonal döngüyle açıklanamaz
• Kendiliğinden kaybolma ihtimali düşüktür
• Kötü huylu olma ihtimali her zaman akılda tutulmalıdır

Bu nedenle bu yaş gruplarında görülen kistler, “takip ederiz” denilip geçilecek kistler değildir.
Detaylı değerlendirme ve yakın izlem tıbbi bir zorunluluktur.

Gebelikte saptanan kistler

Gebelik sırasında da yumurtalık kistleri saptanabilir.

Çoğu gebelikte görülen kist:

MasumdurTakip edilirGebeliğe zarar vermez

Ancak ağrıya neden olan, büyüyen veya torsiyon–rüptür riski taşıyan kistler daha yakından izlenir.
Gerekli durumlarda müdahale planlanabilir.

Kist saptandığında ne yapılır?

İlk adım paniğe kapılmak değil, doğru değerlendirmedir.

Detaylı ultrasonGerekirse kan testleriKişiye özel takip planı

Amaç şudur:
Gereksiz müdahaleden kaçınmak, gerekli durumda gecikmemek.

Kan testleri ne işe yarar?

Kan testleri:

• Kistin yapısı hakkında fikir verir
• Gerekli durumlarda kötü huylu olasılığı değerlendirmeye yardımcı olur

Ancak tek başına tanı koydurmaz.
Ultrason ile birlikte anlam kazanır.

Kist ameliyatlarının amacı nedir?

Kist ameliyatlarının temel amacı:

• Kötü huylu olasılığı dışlamak
• Yumurtalığı mümkün olduğunca korumak
• En az hasarla en doğru sonucu elde etmektir

Amaç “hemen almak” değil, doğruyu korumaktır.

Hangi durumlar acildir?

Aşağıdaki durumlar gecikmeden değerlendirilmelidir:

• Ani ve şiddetli kasık ağrısı (kist rüptürü)
• Bulantı ve kusmayla birlikte ağrı (torsiyon)
• Açıklanamayan kilo kaybı

Özellikle menopoz döneminde:

• Karın ağrısı
• Ele gelen kitle
• Kilo kaybı

birlikteyse mutlaka ciddiyetle ele alınmalıdır.

Ameliyat gerekirse nasıl yapılır?

Cerrahi yöntemler:

• Açık ameliyat (sezaryen benzeri kesi)
• Laparoskopik (kapalı) ameliyat

Günümüzde uygun hastalarda öncelikli tercih laparoskopidir.

Avantajları:

• Daha küçük kesi
• Daha az ağrı
• Daha hızlı iyileşme
• Günlük hayata erken dönüş

Ameliyat sırasında çıkarılan dokunun patolojik incelemesi son derece önemlidir.
Gerekli durumlarda hızlı patoloji (frozen) değerlendirmesi yapılabilir.

Son söz

Yumurtalık kisti tanısı almak çoğu zaman korkulacak bir durum değildir.

Asıl önemli olan, kistin doğru tanımlanması, uygun şekilde izlenmesi ve gerektiğinde doğru adımın atılmasıdır.

Korkuyla öğrenilen kistler, bilgiyle takip edilebilir.

Ve doğru bilgi, çoğu zaman en güçlü güvencedir.

Doç. Dr. Deniz Şimşek
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Web Sitesi: www.docdrdenizsimsek.com
Kadın sağlığına dair yazılar ve bilgilendirici içerikler için tıklayın.

Instagram: @doc.dr.denizsimsek
Güncel paylaşımlar ve kısa bilgilendirmeler için takip edebilirsiniz.