Önceki yazılarımızda adet döngüsünden ve yumurtlamadan bahsetmiştik. Bu hafta ise merak edilen asıl soruya geliyoruz: Gebelik oluştuğunda vücutta neler olur?

Bir mucize nasıl başlar?

Gebeliğin oluşabilmesi için, hareketli BİR spermin; rahim ağzını geçmesi, rahim iç tabakasından ilerlemesi, tüplerden geçerek tüp içerisinde yumurta ile buluşması gerekir. Ardından oluşan gebelik materyalinin, yine tüpler aracılığıyla rahim içine doğru taşınması beklenir. Bu süreç yalnızca tıbbi bir olay değildir; aynı zamanda doğanın en olağanüstü mucizelerinden biridir. Milyonlarca sperm arasından yalnızca birinin, doğru zamanda, doğru yerde, doğru yumurtaya ulaşması gerekir. Ama bir dakika… Her zaman ilişki olursa gebelik olur mu? Doğru zaman ne zaman? Gebelik için en uygun dönem, yumurtlama zamanıdır. Bu dönemde vücut bazı doğal sinyaller verir:

• Artan hormon seviyeleriyle birlikte libidoda artış
• Kasık bölgesinde hafif ağrı veya dolgunluk hissi
• Vajinal akıntının daha şeffaf, kaygan ve uzayabilir hâle gelmesi

Yumurtlamadan bir gün önce ve yumurtlama günü, gebelik ihtimalinin en yüksek olduğu zamanlardır. Ancak burada çok önemli bir kavram devreye girer.

Fertilizasyon penceresi nedir?

Sperm, kadın vücudunda 3–5 gün canlı kalabilirken, yumurtanın ömrü yaklaşık 24 saattir. Bu nedenle gebelik için tek bir gün değil, birkaç günü kapsayan bir fertilizasyon penceresi vardır. Yani yumurtlamadan birkaç gün önce gerçekleşen ilişkiler de gebelikle sonuçlanabilir.

Sperm yumurtaya nasıl ulaşır?

Bir sperm, yumurtaya giden yolu yalnızca şansa bırakmaz. Yumurta ve çevresindeki hücreler çok ince kimyasal işaretler gönderir. Sperm bu işaretleri adeta “koklayarak” takip eder. Bilimde buna kemotaksi denir. Ama yolculuk bununla da bitmez. Rahim ve tüpler içinde, yumurtanın bulunduğu bölge çok hafif daha sıcaktır. Sperm bu sıcaklık farkını hisseder ve içgüdüsel olarak o yöne ilerler. Bu yön bulma şekline termotaksi adı verilir. Aynı zamanda tüplerin içindeki sıvı tek yönlü bir akış hâlindedir. Sperm bu akıntıya karşı yüzerek ilerler. Bu mekanizma da reotaksi olarak adlandırılır. Bilim bu üç mekanizmayı isimlendirir: kemotaksi, termotaksi ve reotaksi. Ancak insan gözüyle bakıldığında; milyonlarca hücrenin aynı anda doğru sinyali okuyup doğru yöne ilerlemesi, yalnızca biyoloji değil, kusursuz işleyen bir doğa düzenidir.

Sperm ve yumurta birleşince ne olur?

Sperm ve yumurta birleştiği anda, yumurta hücresi kendini korumaya alır ve başka hiçbir spermin içeri girmesine izin vermez. Bunun tıbbi adı zona (kortikal) reaksiyondur. Yani döllenme gerçekleştiği anda doğa kapıları kapatır ve artık tek bir hikâye yazılmaya başlanır.

Gün gün neler yaşanır?

Eğer yumurtlama yaklaşık adetin 14. günü gerçekleştiyse:

• Fertilizasyon, yumurtlamadan sonraki ilk 24 saat içinde olur.
• Döllenen hücre, tüp içerisinde ilerlerken bölünmeye başlar.
• Bu yolculuk, tüplerin iç yüzeyindeki sillerin ritmik hareketleri sayesinde sağlanır.

Yaklaşık 4–5 gün sonra, gebelik materyali rahim içine ulaşır.

Yerleşme ne zaman olur?

Rahme ulaşan gebelik materyali, genellikle döllenmeden sonraki 6–10. günler arasında rahim iç tabakasına tutunur. Bu dönem, adet döngüsüne göre düşünüldüğünde çoğu zaman adetin 20–24. günlerine denk gelir. Bu sırada bazı kadınlarda hafif bir yerleşme kanaması görülebilir; ancak her kadında olması şart değildir.

Gebelik testi ne zaman pozitif olur?

Yerleşmeden sonra gebelik hormonu olan beta-hCG salgılanmaya başlar.

• Kanda gebelik testi genellikle adetin 24–28. günleri arasında pozitifleşir.
• Klinik olarak çoğu zaman 5 mIU/mL ve üzeri değerler pozitif kabul edilir. Ancak çok erken dönemde bu değerler düşük olabilir ve birkaç gün sonra tekrar edilmesi gerekebilir.

Bazı durumlarda, gebeliğin sağlıklı ilerleyip ilerlemediğini değerlendirmek için progesteron düzeyi de istenebilir.

İlk belirtiler neler olabilir?

Bu dönemde bazı kadınlar:

• Koku hassasiyeti
• Sabah bulantıları
• Halsizlik ve uyku hâli
• Göğüslerde dolgunluk ve hassasiyet

gibi belirtiler fark edebilir. Ancak hiçbir belirti olmadan da gebelik tamamen sağlıklı şekilde başlayabilir.

İdrar testleri güvenilir mi?

İdrar testleri pratik ve kolaydır; ancak kandaki teste göre daha geç pozitifleşir. Bu nedenle erken dönemde negatif çıkan bir idrar testi, gebelik olmadığı anlamına gelmeyebilir. Kan testinizde beta-hCG pozitifse: Tebrikler! Gebelik serüveniniz başladı.

Bir Sonraki Yazımızda… Gebelik testi pozitif çıktıktan sonra neler yapmalıyız? Kalp atımını görene kadar bizi hangi kontroller bekler, nelere dikkat etmek gerekir?

Bir sonraki yazımıza kadar kendinize iyi bakın. Görüşmek üzere.

Doç. Dr. Deniz Şimşek

Kadın sağlığına dair yazılar ve güncel bilgilere ulaşmak için...

Web Sitesi: www.docdrdenizsimsek.com

Instagram: @doc.dr.denizsimsek

Kısa bilgilendirmeler ve güncel paylaşımlar için takip edebilirsiniz.