Erkan Erdem: "Bir aylık faiz gideriyle çocuklara bir yıl yemek verilebilir”

Yeni dönemin başlamasıyla birlikte ülkenin dört bir yanındaki okullarda beslenme sorunu yeniden gündeme geldi. Yüksek enflasyon ve kantin fiyatlarındaki artış nedeniyle dar gelirli aileler çocuklarının beslenme çantasını dolduramıyor, öğrenciler teneffüs saatlerinde kantine gidemeyip bahçe duvarının dibinde bekliyor.

2022'de sivil toplum kuruluşlarının imza kampanyasıyla gündeme gelen "okulda bir öğün ücretsiz sıcak yemek" talebi, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından Şubat 2023'te beş milyon öğrenci için kabul edilmiş, ancak uygulama önce deprem bölgesiyle sınırlandırılmış, 2024-2025 döneminde orada da tamamen sonlandırılmıştı. Konunun yargıya taşınmasının ardından Danıştay 8. Dairesi, MEB'in kararını "mali kaynak yeters
izliği" gerekçesiyle hukuka uygun buldu.

"Her beş çocuktan biri okula aç gidiyor"

Yoksul ailelerin çocuklarının yaşadığı mağduriyete ve kamu hizmetinin yetersizliğine dikkat çeken Erdem, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bugün Türkiye'nin her yerinde asgari ücretle kıt kanaat geçinmeye çalışan, evine eti ve proteini sokamayan milyonlarca fakir aile var. Bu ailelerin çocukları okula giderken babasının cebindeki parayla değil, devletin sosyal politikalarındaki yoklukla yüzleşiyor.

Teneffüs zili çaldığında her çocuk kantine koşamıyor, parası veya evden getirdiği beslenmesi olmayan çocuk arkadaşlarına bakmakla yetiniyor. Bir çocuğun okulda karnının doyması devletin bir lütfu değil, anayasal ödevidir. Yerelde bazı belediyelerin başlattığı pilot uygulamalar iyi niyetli, ama asla yeterli değil. Çünkü bir çocuğun beslenme hakkı yaşadığı şehre veya semte göre değişemez."

"Bedeli bütçenin yüzde 1,5'i, bunu karşılayamayacak kadar yoksul bir devlet değiliz"

Uluslararası Okul Yemeği Koalisyonu'nun hesaplamalarına dikkat çeken Erkan Erdem, meselenin bir kaynak sorunu değil bir öncelik sorunu olduğunu vurguladı:

"Uluslararası Okul Yemeği Koalisyonu'nun hesaplamalarına göre tüm devlet okullarındaki öğrencilere her gün bir öğün sağlıklı ve ücretsiz yemek verilmesinin maliyeti, yıllık kamu harcamalarının sadece yüzde 1,5'ine denk geliyor, yani yaklaşık 285 milyar lira. Bu rakam, Hazine'nin sadece Temmuz ayında ödediği 325,9 milyar liralık faiz giderinin bile altında kalıyor. Yani mesele kaynak değil, tercih meselesi. Devletin bir aylık faiz ödemesi, tüm ülkedeki çocuklara bir yıl boyunca ücretsiz öğle yemeği vermeye yetiyorken, 'kaynak yok' denilmesi izah edilebilir bir durum değil"

"Dünyada yüz yıllık bir gelenek, bizde ise bir cümlelik gerekçe"

Farklı ülke örneklerine değinen Erkan Erdem, sözlerini şöyle tamamladı:

"OECD verilerine göre Türkiye'de her beş çocuktan biri haftada en az bir gün yemeğe erişemiyor, okula aç gidiyor. Dünya Bankası ve TÜİK verileri 7 milyondan fazla çocuğun derin açlık sınırında olduğunu, ERG raporları ise her dört çocuktan birinin düzenli protein alamadığını gösteriyor. Oysa dünyada bu konuda köklü bir gelenek var. Japonya 20. yüzyılın başından, Norveç 1890'lardan, Şili 1920'lerden beri okul yemeğini kamusal bir hizmet olarak sürdürüyor. ABD, 1939'da başlattığı federal okul yemeği programını bugün hala milyonlarca öğrenciye uyguluyor. Güney Kore, öğle yemeğini eğitim sisteminin planlı bir parçası haline getirmiş, dünyanın en organize okul beslenme modellerinden birini kurmuş. Fransa'da yemek ücretleri ailenin gelirine göre kademelendiriliyor, hiçbir çocuk ödeyemediği için aç kalmıyor. Bu ülkelerin hiçbiri bugünkü Türkiye'den daha zengin başlamadı, ama okul yemeğini bir lüks değil bir kamu hizmeti saydılar. "