Etna Yanardağı'nın gizemi çözüldü

İtalya'nın Sicilya Adası'nda bulunan ve Avrupa'nın en aktif yanardağı olan Etna'nın nasıl oluştuğu ve neden bu kadar sık patladığı uzun süredir bilim insanlarının yanıt aradığı sorular arasında yer alıyordu. Yarım milyon yıldan daha eski olan bu dev stratovolkanın sırları, yeni bir araştırmayla kısmen aydınlatıldı.

ScienceAlert'in aktardığına göre, Etna'nın alışılmış volkanik modellerle açıklanamayan yapısı, onu bilim dünyasında bir "istisna" haline getiriyor. Çoğu stratovolkandan farklı olarak alkali lav üreten Etna'nın bu özelliği, mevcut jeolojik süreçlerle tam olarak açıklanamıyordu.

İsviçre'deki Lozan Üniversitesi'nden (University of Lausanne) Sébastien Pilet ve ekibinin yürüttüğü, Journal of Geophysical Research: Solid Earth dergisinde yayımlanan araştırma, Etna'nın beklenmedik bir magma kaynağına sahip olduğunu ortaya koydu.

KLASİK VOLKANLARDAN FARKLI ÇALIŞIYOR

Araştırmaya göre Etna, klasik olarak levha sınırlarında oluşan volkanlardan farklı çalışıyor. Bilim insanları, yanardağın yaklaşık 80 kilometre derinlikte, üst manto ile levha tabanı arasında sıkışmış magma rezervlerinden yavaş ama sürekli bir beslenme aldığını belirtiyor. Bu magma, Afrika levhasının Avrasya levhasının altına dalması sırasında oluşan çatlaklardan yukarı doğru itiliyor.

Bu süreç, daha önce yalnızca küçük denizaltı volkanlarında gözlenen "petit-spot" adı verilen nadir bir mekanizmayla benzerlik gösteriyor. Ancak Etna'nın büyüklüğü, bu tür bir mekanizmanın ilk kez bu ölçekte bir yanardağda görülmesi anlamına geliyor.

Araştırmacılar, Etna'nın lav bileşiminin 500 bin yıl boyunca büyük ölçüde değişmeden kalmasının da bu farklı magma kaynağına işaret ettiğini belirtiyor.

Elde edilen bulgular, yalnızca Etna'nın oluşumunu açıklamakla kalmıyor; aynı zamanda aktif volkanların davranışlarını anlamak ve olası riskleri değerlendirmek açısından da önem taşıyor. Yanardağın Katanya ve Messina gibi yüz binlerce kişinin yaşadığı kentlere yakınlığı, bu tür çalışmaların önemini daha da artırıyor.