Mudanya’da eğitimdeki fırsat eşitsizliği Köy Akademileri ile aşılıyor

Türkiye'nin birçok kırsal bölgesinde olduğu gibi Bursa'nın Mudanya ilçesine bağlı köylerde de okul öncesi eğitime erişim, ailelerin karşı karşıya kaldığı önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. Özellikle nüfusu düşük mahallelerde kreş ve okul öncesi eğitim hizmetlerine erişimdeki sınırlılık, ailelerin çocuklarını kent merkezlerindeki kurumlara ulaştırmakta yaşadığı zorluklar ve son yıllarda artan yaşam maliyetleri, erken çocukluk dönemindeki çocukların eğitim imkânlarından yararlanmasını zorlaştırabiliyor.

Mudanya Belediyesi tarafından hayata geçirilen Köy Akademileri Çocuk Merkezleri, tam da bu noktada ortaya çıkan ihtiyaca yanıt vermeyi amaçlayan bir model olarak uygulanıyor. Proje Nisan 2025’te çocukların yaşadıkları mahallelerde eğitim ve gelişim desteklerine ulaşabilmesini, aynı zamanda ailelerin günlük yaşamını kolaylaştırmayı ve kırsal mahallelerde sosyal dayanışmayı güçlendirmek amacıyla hayata geçirildi.

Artan ekonomik kısıtlar nedeniyle okul öncesi eğitim hizmetlerine erişimde zorluk yaşayan aileler için geliştirilen merkezlerde, 3-5 yaş aralığındaki çocuklara oyun, sanat, keşif ve sosyal gelişim odaklı etkinlikler sunuluyor.

Akademi; Mirzaoba, Çekrice, Çağrışan, Göynüklü, Mürsel, Orhaniye ve Yörükali mahallelerinde faaliyet gösterirken yeni dönemde Çınarlı Mahallesi’nin de eklenmesi planlanıyor. Akademilerde toplam 44 çocuk, 09.00-15.00 saatleri arasında eğitim görüyor.

Merkezlerde temizlik, yemek gibi kalemler veliler tarafından imece usulü karşılanıyor. Masa, sandalye, dolap gibi eşyalar ise mevcutta olanlardan tamamlanırken, bağışlarla da oyuncak gibi eksikler tamamlandı.

Köy Akademileri, kırsal mahallelerde Mudanya Belediyesi’ne ait olan ve uzun yıllardır kullanılmayan veya işlevini yitirmiş kamu yapılarının bakım, onarım ve düzenleme çalışmaları belediye tarafından yapılarak çocukların kullanımına uygun hale getirilmesi. Böylelikle hem bina tahsisi sürecinde bürokratik engeller ortadan kalkarken, atıl durumdaki kamu binaları da kamusal hayatın birer parçası haline getirildi. Benzer nüfus azalışı ve kırsal göç sorunu yaşayan başka belediyeler için de bu yöntem, düşük maliyetli ve uygulanabilir bir model oluşturabilir.

Eğitim ortamlarının ihtiyaç duyduğu masa, sandalye, oyun ve etkinlik materyalleri, kırtasiye malzemeleri, eğitim araçları ve çeşitli donanımlar da yine belediye tarafından karşılanmaya devam ediyor. Böylece ailelerin herhangi bir ek mali yük üstlenmeden çocuklarını bu merkezlerden yararlandırabilmesi amaçlanıyor.

Akademilerin kurulduğu yerlerde köy yolları ulaşılabilir olduğu için aileler ve öğretmenler herhangi bir olumsuzlukla karşılaşmazken, bölgenin önemli geçim kaynaklarından zeytin ve tarım hasadı süreçlerinde çalışma saatlerinde akademilerin açık olması da ailelerin çocuklarını emanet edebileceği kamu kurumlarının bulunması açısından avantaj sağlıyor.

Projenin sürdürülebilirliği toplumsal dayanışma ile de destekleniyor. Mudanya Belediyesi tarafından düzenlenen kültür ve sanat etkinliklerinden elde edilen gönüllü katkılar, Köy Akademileri’nin gelişimine ve çocuklara yönelik çalışmaların güçlendirilmesine aktarılıyor.

Köy Akademilerinde bir gün

Köy Akademileri Çocuk Merkezleri, kırsal mahallelerde yaşayan 3-5 yaş arasındaki çocuklara yönelik olarak hizmet veriyor. Merkezlerde çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun eğitim programları uygulanıyor.

Güne öğretmenleri ve arkadaşlarıyla bir araya gelerek başlayan çocuklar, gün boyunca oyun, sanat, hareket, keşif ve sosyal gelişim odaklı etkinliklere katılıyorlar. Programlar hazırlanırken çocukların bilişsel, sosyal, duygusal ve motor gelişimlerinin desteklenmesi hedefleniyor. Merkezlerde boyama, çizgi çalışmaları, hikâye saatleri, kitap okuma etkinlikleri, şarkılar, ritim çalışmaları, eğitsel oyunlar, yapbozlar ve grup etkinlikleri düzenleniyor. Eğitim programları aynı zamanda öz bakım becerilerinin gelişimini de destekliyor. Merkezlerde görev yapan eğitmenler, çocukların gelişim süreçlerini yakından takip ederek ailelerle düzenli iletişim kuruyor. Böylece çocukların gelişimleri hem merkezde hem de ev ortamında desteklenmeye çalışılıyor.

Köy Akademileri, çocukların güvenli bir ortamda oyunla öğrenebildiği, akranlarıyla bir araya gelebildiği ve okul öncesi eğitimle tanışabildiği sosyal yaşam alanları olarak faaliyet gösteriyor.

Belediye Başkanı Dalgıç: “Modeli büyütmeye devam edeceğiz”

Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç, Köy Akademileri Çocuk Merkezleri’nin aynı zamanda kırsal mahallelerde yaşayan çocuklar ve aileler için önemli bir sosyal destek modeli oluşturduğunu söyledi. Çocukların yaşadıkları mahalle ne olursa olsun eşit fırsatlara sahip olması gerektiğini belirten Dalgıç, okul öncesi eğitim olanaklarının kırsal mahallelere taşınması amacıyla Köy Akademileri projesini hayata geçirdiklerini ifade etti.

Velilerden gelen geri bildirimlerin kendileri için önemli olduğunu vurgulayan Dalgıç, yapılan görüşmelerde çocukların sosyal gelişimlerinde, iletişim becerilerinde ve günlük yaşam alışkanlıklarında olumlu değişimler gözlemlendiğinin aktarıldığını kaydetti. Kırsal mahallelerde yaşayan kadınların üretim ve çalışma hayatına katılımını desteklemenin de projenin önemli çıktılarından biri olduğunu söyleyen Dalgıç, çocuklarını güvenli bir ortamda bırakabilen ailelerin iş ve üretim süreçlerini daha rahat planlayabildiğini aktardı.

Köy Akademileri’nin oluşturulması sürecinde kullanılmayan yapıların yeniden işlevlendirilerek çocuk merkezlerine dönüştürüldüğünü anlatan Dalgıç, belediyenin merkezlerin bakımından eğitim materyallerine kadar tüm ihtiyaçlarını karşılamaya devam ettiğini söyledi. Dalgıç, yeni dönemde Çınarlı Mahallesi’nin de projeye dahil edilmesinin planlandığını, Köy Akademileri modelinin zaman içinde Mudanya’nın diğer kırsal mahallelerine de yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini sözlerine ekledi: “Çocukların gelişimini destekleyen, ailelerin yaşamını kolaylaştıran ve kırsal mahallelerde sosyal dayanışmayı güçlendiren bu modeli büyütmeye devam edeceğiz.”

Çocuklarda gözlemlenen değişimler

Projenin etkilerine ilişkin olarak velilerle yapılan görüşmelerde, çocukların sosyal ilişkilerinde, iletişim becerilerinde ve günlük yaşam alışkanlıklarında olumlu gelişmeler gözlemlendiği ifade ediliyor.

Veliler; çocuklarının özgüvenlerinin arttığını, akranlarıyla daha fazla etkileşim kurduklarını, kendilerini daha rahat ifade etmeye başladıklarını ve okul öncesi eğitime daha hazırlıklı hale geldiklerini belirtiyorlar.

Aileler; çocukların akranlarıyla daha fazla bir araya geldiklerini, annelerin üretim ve çalışma hayatına daha rahat katılabildiğini, köylerde sosyal dayanışmanın güçlendiğini belirtiyor.

Görüş veren bir veli, çalıştığı zamanlarda aklının çocuğunda kaldığını ifade etti; ancak projenin hayata geçirilmesiyle çocuğunun güvenli bir ortamda olduğunu bildiğini ve işine daha rahat odaklanabildiğini söyledi.

Bir diğer veli ise köyde yaşayan çocuklar için sosyalleşme imkânlarının kent merkezindeki çocuklara göre daha kısıtlı olduğunu, ancak akademi sayesinde çocuğunun düzenli bir arkadaş çevresine kavuştuğunu anlatarak şöyle dedi:

“Çocuğumun evde geçirdiği zamanın büyük bölümü televizyon ya da telefonla geçiyordu. Şimdi gün içinde yaptığı etkinlikleri eve gelip heyecanla anlatıyor.”

Bir başka veli de akademi sayesinde diğer annelerle tanıştığını ve bunun sosyal hayatına da yansıdığını belirterek şöyle konuştu:

“İlk başta sadece çocuklar için düşünmüştüm ama zamanla bizim hayatımız da değişti. Çocuğum merkezdeyken ben hem işlerimi yapabiliyorum hem de kendime zaman ayırabiliyorum.”

Köyde okul öncesi eğitim imkânı veya kreş olmadığını söyleyen bir diğer veli, akademinin bu sorunu ortadan kaldırdığını; çalışma hayatları nedeniyle çocuklarının daha önce evde kaldığını, ancak akademi ile çocukların birlikte oyun oynadıklarını ve paylaşmayı öğrendiklerini, bunun da köy hayatına olumlu yansıdığını ifade etti.

Kadınların üretim ve iş yaşamına katılımına destek

Anneler de akademinin üretime, çalışma hayatına ve sosyal yaşama katılımlarını kolaylaştırdığını belirtiyor. Bir veli akademi ile yaşadığı değişimi şu sözlerle anlattı:

“Eskiden tarlaya giderken ya çocuğumu yanımda götürüyordum ya da aklım sürekli evde kalıyordu. Şimdi güvenli bir ortamda olduğunu biliyorum. Bu hem işime daha rahat odaklanmamı sağlıyor hem de içimi rahatlatıyor.”

Köy Akademileri’nde görev yapan eğitmenler de merkezin aileler üzerindeki etkisini yakından gözlemlediklerini belirtiyor. Bir öğretmen, velilerle kurdukları ilişkiyi şöyle anlattı:

“Çocukların gelişimini konuşmak için ailelerle sürekli iletişim halindeyiz. Zamanla annelerin de merkezin bir parçası haline geldiğini görüyoruz. Çocuklar kadar ailelerin de desteklendiği bir ortam oluşuyor.”

Bir başka eğitmen ise özellikle kadınların günlük yaşamındaki değişime dikkat çekti:

“Bazı anneler ilk kez kendilerine zaman ayırabildiklerini söylüyor. Kimi üretime daha fazla zaman ayırabiliyor, kimi günlük işlerini daha rahat planlıyor. Çocukların gelişimiyle birlikte ailelerin yaşamında da olumlu bir dönüşüm yaşandığını gözlemliyoruz.”

Bir veli, Köy Akademisi ile yaşadıkları değişimi şöyle ifade etti:

“Köy Akademisi’ne, çocuğumun gelişimi için faydalı olacağını düşünerek kayıt yaptırdık. Başlangıçta tam olarak nasıl bir katkı sağlayacağını bilemesem de oldukça umutluydum; özellikle çocuğumun kekemelik sorununa fayda sağlamasını çok istiyordum. Zamanla en belirgin değişimi de tam olarak bu noktada, çocuğumun konuşmasında gözlemledik. Kekemeliği belirgin bir şekilde azaldı, hatta tamamen bitti diyebilirim. Artık kendini çok daha rahat ifade ediyor. Özgüveninin ve sosyal iletişim becerilerinin artması, doğal olarak okul başarısına da olumlu yansıdı. Günlük hayatımızda ise iletişimi düzelmiş, kendini çok daha rahat ve özgürce ifade edebilen bir çocuğa sahip olmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Projeden genel olarak son derece memnunuz. Büyük ölçüde herkesin yararlanabildiği bu imkânın köydeki tüm çocuklar için devam etmesi çok önemli ve değerli. Eğer bu proje olmasaydı, çocuğumun gelişimi bu kadar hızlı ve olumlu bir şekilde ilerleyemezdi.”

“Günler daha eğlenceli geçiyor”

Akademide eğitim gören bir çocuk da akademiyle birlikte yaşadığı değişimi şöyle anlattı:

“Eskiden evde sıkılıyordum, şimdi okula geliyorum, burada en çok arkadaşlarımla oyun oynamayı seviyorum. Evde anneme yaptığımız resimleri gösteriyorum. Okula geldiğim günler daha eğlenceli geçiyor. En sevdiğim şey boyama yapmak ve hikaye dinlemek. Burada yeni arkadaşlar edindim. Arkadaşlarımla paylaşmayı öğrendim. Öğretmenim de bize oyunlar öğretiyor. Ben büyüyünce öğretmen olmak istiyorum. Her gün okula gelmek istiyorum. En sevdiğim gün de doğum günümü kutladığımız gün.”

Kaynak/Sibel Kahraman