Bursa'da depozito sistemi sonrası zam iddiaları mercek altında

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı tarafından hayata geçirilen Depozito Yönetim Sistemi (DOA), 1 Temmuz 2026 itibarıyla uygulanmaya başlandı. Sistem kapsamında üzerinde DOA işareti bulunan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları depozito iade noktalarına teslim edilerek depozito bedeli geri alınabiliyor. Geri dönüşümü artırmayı ve çevreyi korumayı amaçlayan uygulamanın ardından bazı ambalajlı ürünlerde fiyat artışları yaşandığı yönündeki iddialar ise tartışmaları beraberinde getirdi.

Bursa Tüketiciler Derneği Genel Başkanı Sıtkı Yılmaz, uygulamanın çevre ve ülke ekonomisi açısından önemli bir kazanım olduğunu belirterek, "Depozito Yönetim Sistemi, ambalajlı ürünlerin geri dönüşümünü sağlamak, ülke ekonomisine katkıda bulunmak ve çevreyi korumak amacıyla hayata geçirilen, tüketiciler tarafından da benimsenen önemli bir uygulamadır. Ancak 1 Temmuz itibarıyla depozito uygulamasının başlamasıyla birlikte tüketicilere ürün başına 1 lira iade edilmesi, ne yazık ki bazı fırsatçıları harekete geçirdi. Başta su olmak üzere ambalajlı ürünlerde 3 ila 5 lira arasında zam yapıldığı yönünde iddialar ortaya çıktı" dedi.

Vatandaşların hem Ticaret Bakanlığı'na hem de tüketici örgütlerine başvurduğunu ifade eden Yılmaz, "Tüketicilerimiz bu konuda bilgi almak ve mağduriyetlerinin giderilmesini sağlamak amacıyla başvurular yapmaya başladı. Biz de tüketici örgütleri olarak vatandaşlarımızı Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü koordinasyonunda faaliyet gösteren Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu'na yönlendiriyoruz. Haklarını arayabilmeleri için mutlaka fiş ve faturalarını saklamaları, depozito uygulaması öncesi ve sonrasındaki fiyatları karşılaştırmaları gerekiyor" diye konuştu.

Depozito uygulamasının ortak bir sorumluluk olduğunu vurgulayan Yılmaz, "Geri dönüşüm ve çevrenin korunması yalnızca tüketicilerin değil, satıcıların, üreticilerin ve marketlerin de sorumluluğudur. Bu uygulamayı fırsatçılığa çevirmek yerine sorumluluğu paylaşmak gerekir. Birden fazla market veya firmanın bu yönde hareket ettiğinin tespit edilmesi halinde Rekabet Kurumu'nun da devreye girerek gerekli incelemeleri yapması gerektiğini düşünüyoruz. Bakanlığımız denetimlerini sürdürecektir ancak piyasanın en büyük denetçisi tüketicinin kendisidir" ifadelerini kullandı.

Fahiş fiyat kavramının daha somut hale getirilmesi gerektiğini belirten Yılmaz, "Serbest piyasa ekonomisinde fahiş fiyatın somut bir tanımının yapılması gerekiyor. Maliyet artışları net şekilde ortaya konulduğunda tüketiciler haklarını daha bilinçli arayacaktır. Tüketiciler Derneği olarak bileşeni olduğumuz Tüketiciler Konfederasyonu'nun (TÜKON) da incelemeleri devam ediyor. Biz de vatandaşlarımızdan gelen şikayetleri almaya ve sürecin takipçisi olmaya devam ediyoruz" dedi.

Öte yandan Ticaret İl Müdürlüğü de Ticaret Bakanı'nın talimatıyla 1 Temmuz sonrasında su fiyatlarında artış yaptığı değerlendirilen işletmelere yönelik denetim başlattı. Yapılan açıklamada, Türkiye Çevre Ajansı'nın üretici firmaların ödediği Depozito Kullanım Bedeli'ni (DEKAB) 1 Temmuz itibarıyla plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarında türü ve hacmine bakılmaksızın 1,5 liraya yükselttiği, üreticilerin bu maliyet artışını satış fiyatlarına yansıttığı belirtildi.

Açıklamada, bazı perakende işletmelerinin ise maliyet artışının üzerinde fiyat artışına giderek durumu fırsata çevirdiğinin tespit edildiği belirtilirken, ulusal ve yerel zincir marketler ile su ve soda üretim tesislerinde çeşitli markalara ait su ve maden suyu ürünlerinde denetim gerçekleştirildiği kaydedildi.

Denetimlerde 1 Temmuz öncesi ve sonrasındaki satış fiyatlarının karşılaştırıldığı, işletmelerden son üç aya ait alış ve satış faturaları ile savunmalarının istendiği belirtilirken, 6, 7 ve 8 Temmuz tarihlerinde üretim tesisleri de dahil olmak üzere 60'ın üzerinde işletmede 170 ürünün incelendiği, yaklaşık 60 işletmenin ise gerekli değerlendirme yapılmak üzere Ticaret Bakanlığı'na bildirildiği ifade edildi.

Su, soda ve diğer içecek ürünlerine yönelik piyasa denetimlerinin önümüzdeki süreçte de aralıksız devam edeceğini bildirdi.